Aleje... francuskie

Brzydził się nami Walezy, było mu tu obmierźle, zimno, niewygodnie i obco. Co prawda gdy wreszcie chyłkiem i nocą uciekał, to czmychał akurat przez pewne pomieszczenie, na jakiej Wersal musiał jeszcze długo czekać, przez, z przeproszeniem, ustęp ("wychod", jak pisał Kochanowski i do dziś mówią Czesi), jednakże miał nas za dzikusów mroźnej północy.*

Czyli nie jest z nami tak źle,

nie można nam wmówić, że nie mamy w temacie doświadczenia, że to obce naszej kulturze, że 50 lat systemu socjalistycznego...., że to jeszcze czasu potrzeba, aż nowe pokolenia się nauczą, a uczą się czego - sikać po bramach.

Światło się świeci, ale kraty zamknięte

Pierwszy dzień świąt, godzina wieczorna, czas by się przewietrzyć od stołu odstąpić, obejrzeć szopkę na Jasnej Górze, przespacerować się alejami, ...spotkać Poświatowską. Wszystko do momentu, kiedy przyjdzie zwykła ludzka potrzeba - skorzystania z toalety... miejskiej.

Mamy w Częstochowie takie toalety. Jedna z nich znajduje się w samym centrum, na Placu Biegańskiego, "schludnie" schowana za wizualizacjami
w stylu "Częstochowa to dobre". Niestety ktoś uznał, że godzina wieczorna
w pierwszy dzień świąt to nie dobry pomysł by była czynna. Światło się
świeci, ale kraty zamknięte.

Cinkciarze, taksiarze i Pewex

Szalety miejskie od czasów zapaści lat 80'tych minionego wieku są kojarzone z miejscem gdzie gromadzi się cała szumowina miasta. Państwo "odpowiednio" budowało wizerunek (i faktyczny stan) toalet miejskich. Stały się odpowiednikiem rynsztoku znanego nam z filmów przedstawiający okres wielkiego kryzysu w Stanach Zjednoczonych roku trzydziestego. Człowiek zepchnięty na margines społeczeństwa znajdował tam swoje miejsce. Wszystko co zbędne, złe i nieczyste, odrzucone przez społeczeństwo musiało spłynąć na samo dno.
W Polsce okresu socjalizmu nie było rynsztoku w prawdziwym rozumieniu tego pojęcia, ale toalety miejskie dobrze pasują do tego terminu.

Szalety na Placu Biegańskiego, mają swoje miejsce w historii naszego miasta. Po sąsiedzku, zaraz za Ratuszem mieścił się Pewex - raj rzeczy upragnionych, postój taksówek i miejsce nielegalnego handlu obcą walutą. To tutaj można było spotkać cwaniaczków, szemrane typki, a do tego to okno na zachód w postaci pewex'owskich witryn - takie gwiezdne wrota pomiędzy nami, a Greenpoint'em.

System upadł, Pewex-dinozaur poprzedniej epoki umarł śmiercią naturalną, a wraz nim nielegalny handel walutą, wolne ptaszki taksówkarze próbują znaleźć się w nowej rzeczywistości, natomiast betonowy pomnik tamtych czasów, szalety miejskie, już tylko straszy. Z tym spadkiem po minionej epoce Częstochowa nie może sobie poradzić.

Pokolenie stracone ?

Po wprowadzeniu nowego system: pełne półki, banany, pomarańcze - natomiast przyzwyczajania zostały. Uczeni od dziecka, że toaleta publiczna jest czymś "brudnym", nie dbamy o nią, nie traktujemy jako dobro publiczne; kopnąć, napluć - efekt widzimy na co dzień. Pamiętam jeszcze ze szkoły średniej jak po remoncie toalet szkolnych nauczyciele prowadzili dyżury w obawie, że uczniowie mogą je zniszczyć. Krytykowano dyrekcje, że to posunięcie zbyt ryzykowne, że niepotrzebnie wydane pieniądze, że to się nic nie poradzi, że tacy są Polacy - okazało się inaczej. Toalety przetrwały, a uczniowie docenili to co utrzymali.

Okazuje się, że jednak można, że toaleta choć publiczna to może być tam czysto, schludnie - normalnie. Nie musi być tam złotych inkrustacji, bawełnianych ręczników czy włoskiej mozaiki, a co więcej niewielkim nakładem kosztów da się to miejsce upiększyć - schować w sposób subtelny. Przykład toalety w Real'u. Tutaj przechadzamy się spacerniakiem w zielonym parku, mijamy ludzi siedzących na ławkach, kwitnące kwiaty, zielone drzewa. Możliwe, że ten korytarz, który prowadzi do toalet to jedno z najciekawszych miejsc w całym sklepie. Pomysł ciekawy, inspirujący.

Francuskie aleje

Budujemy piękne trakty, granitowa kostka, kwietniki. Sadzimy drzewka, tworzymy skate parki, place zabaw, wszystko to po to aby ściągnąć w miejsca publiczne jak najwięcej osób - natomiast toalet brak.

Czy Urząd Miasta podejmie inicjatywę ? - oby. Bo inaczej nasze aleje takie ładne, kulturalne coraz bardziej będą przypominać miejsca publiczne Francji czasów Ludwika XIV, z jego słynnym Wersalem na czele, gdzie potrzeby załatwiono do kominka, albo lepiej "pod siebie".

I tak na zakończenie tej afery "toaletowej" wraz ze zbliżającym się Nowym Rokiem życzę mieszkańcom Częstochowy i miastu pomysłu na miejskie toalety, bo inaczej przez kolejny rok będziemy musieli myśleć, czy zdążymy do domu dojechać, czy może gdzieś w bramę "wskoczyć".

* Cytat z książki "Tajemnice Pocztu Matejki" Szymona Kobylińskiego, a tyczy się ucieczki pierwszego króla elekcyjnego Henryka Walezego z Polski (przyp. red.)
Autorem zdjęcia jest Piotr Kras

Inne artykuły autora:  Oby Bóg dał możliwość..., Balladyna na otwarcie, Weekend z Radiem Maryja, Cała prawda o Ogródkach, Turniej, poezja, nagrody, rywalizacja ?, Imanuela, Noc na żywo, Częstochowa kulturą nie stoi, Debata o kulturze niezależnej, "A fora ze dwora"