Spadek z długami - kolejność dziedziczenia

Nie lubimy myśleć o śmierci a szczególnie, gdy jesteśmy młodzi. I nagle dopada nas nieszczęście, w wypadku samochodowym ginie ktoś z naszej rodziny. Gdy mija rozpacz, zaczynają się spekulacje, komu przypadnie spadek, który po sobie zostawiła zmarła osoba. I tu zaczyna się problem. Brać czy nie brać? Pewne zobowiązania „nie umierają” wraz z odejściem osoby, na której ciążyły. Pożyczki, kredyty i inne długi wchodzą w skład spadku. Odziedziczony spadek może nam przysporzyć poważnych kłopotów finansowych.

„złe” prawo spadkowe

Prawo spadkowe w Polsce nie chroni zwykłego obywatela. Nieświadomi ludzie, którzy często ledwo wiążą koniec z końcem, przejmują spadek
z długami po zmarłym krewnym, z którym często na co dzień nie mieli kontaktu. Mało tego- często nie wiedzą o długach zmarłego, gorzej - nie wiedzą, że po nim dziedziczą. Niby skąd mają o tym wiedzieć, w szkole takich rzeczy nie uczą.

Na dodatek, ostatnie zmiany w prawie spadkowym poszerzyły liczbę spadkobierców. To, że dziadkowie mogą dziedziczyć po wnukach jest
z pewnością korzystne- często ten majątek jest dorobkiem ich życia, ale czemu stary schorowany człowiek ma stracić dach nad głową, bo jego zmarły wnuczek prowadził hulaszczy tryb życia i zdołał w ciągu swojego krótkiego życia zaciągnąć tak wiele długów. Może należałoby wprowadzić we wszystkich typach szkół godzinę nauki z zakresu prawoznawstwa, póki prawo takie pogmatwane.

Nasi rządzący tak chętnie wprowadzili przed laty dwie godziny nauki religii, a nasze społeczeństwo nie stało się przez to ani lepsze ani mądrzejsze. Pracownicy ZUS, US, banków nie mogą udzielać informacji o długach zmarłego. Po złożeniu pisma do naczelnika US można otrzymać informację
o wysokości zadłużenia z odsetkami(bez kosztów upomnień i egzekucyjnych). Na złożoną pisemną prośbę - ZUS podaje tylko kwotę główną zadłużenia bez naliczonych odsetek i bez ewentualnych kosztów upomnień
i kosztów egzekucyjnych. Urzędniczka częstochowskiego ZUS'u sporządzająca pismo stwierdziła: „że nie wie, czy odsetki liczy się do dnia śmierci spadkodawcy, czy liczone są nadal.”

Nie dziedziczy się długów osobistych zmarłego typu mandaty, nie płacone alimenty. Może należy poszerzyć listę długów osobistych – znieść obowiązek dziedziczenia długów nie zabezpieczonych hipoteką lub innymi formami zastawu.

sposób przyjęcia spadku

Mamy trzy możliwości:
 1) przyjąć spadek z długami – przyjęcie proste,
 2) przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza,
 3) odrzucić spadek w całości.

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu majątku spadkowego po zmarłym należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się o jego istnieniu. Najlepiej jeśli ten czas liczymy od dnia śmierci spadkodawcy, bo często trudno jest udowodnić, że dowiedzieliśmy się póżniej. Można to zrobić w sądzie podczas rozprawy lub u notariusza. Brak takiego oświadczenia oznacza, że przyjmujemy spadek wprost, czyli ze wszystkimi długami, które na nim ciążą.

Jeśli spadkobiercą jest osoba nie mająca zdolności do czynności prawnych, albo osobą, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osobą prawną - brak oświadczenia spadkowego
w terminie jest jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Osoba niepełnoletnia nie może odrzucić spadku. W przypadku nieletnich dzieci, rodzice składają oświadczenie w ich imieniu(wymagana zgoda sądu rodzinnego). Osoba niepełnoletnia jako osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych, przy braku oświadczenia przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie spadku z długami oznacza, że będziemy musieli spłacić wszystkie zobowiązania spadkodawcy, nawet jeśli przekroczą wartość zostawionego majątku.

Z kolei przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jest o tyle bezpieczne, że pokryjemy ewentualne długi spadkowe do wysokości odziedziczonego majątku. W tej sytuacji trzeba przeprowadzić sprawę, gdzie rzeczoznawca powinien wycenić wartość pozostawionego majątku i może to sporo kosztować. Godzina pracy rzeczoznawcy wynosi 10 euro, a płaci się za każdą rozpoczętą godzinę pracy. Jeśli majątek spadkodawcy zawiera wiele pozycji mieszczących się w różnych miejscach, to praca rzeczoznawcy może nas kosztować nawet kilka tysięcy. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, w przypadku gdy zmarły nie zostawił żadnego majątku a są tylko długi, również może nam przysporzyć kłopotów.

Gdy wiemy na pewno, że długi spadkowe przekraczają wartość odziedziczonego majątku, najbezpieczniej jest spadek odrzucić. Niestety życie pisze różne scenariusze – co mamy zrobić, kiedy odziedziczyliśmy po rodzicach dom, w którym mieszkamy i długi spadkowe przekraczające wartość domu? Odrzucenie spadku w całości oznacza, że przechodzi on na następców, którzy również muszą podjąć w odpowiednim czasie właściwą decyzję. Najszybciej, długi spadkowe po zmarłym ściągną urzędy, nawet przed przeprowadzeniem sprawy o nabycie spadku. Mogą sobie wybrać jednego spośród spadkobierców – długi ściągane są przez komornika.

dziedziczenie ustawowe

Jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu, o tym, kto dziedziczy i jaka jest kolejność dziedziczenia decyduje ustawa. 28 czerwca 2009 roku weszły zw życie znowelizowane przepisy prawa spadkowego, które rozszerzają krąg spadkobierców ustawowych(art. 931 – 934 k. c.). Nowe przepisy stosuje się tylko do spraw spadkowych, które rozpoczęły się po 28 czerwca 2009 r. Według starych przepisów wnuk dziedziczył po swoim dziadku, lecz dziadek nie dziedziczył po swoim wnuku. Nastąpiła zmiana w dziedziczeniu przez rodzeństwo obok rodziców. Rodzice wyprzedzili w dziedziczeniu rodzeństwo(ewentualnie ich zstępnych :siostrzeńców, bratanków). Uzasadnieniem jest to, że rodzice często partycypują w powstaniu majątku dziecka, z reguły też śmierć dziecka pogarsza ich sytuację życiową, tracą oczekiwane wsparcie na stare lata. Ustawa dodatkowo rozszerzyła krąg spadkobierców o pasierbów.

Kolejność dziedziczenia:

1. Dzieci i współmałżonek. Zasadniczo dziedziczą w równych częściach, ale przepisy zastrzegają, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło spadku, jego część przypada jego zstępnym(dzieciom, wnukom , prawnukom).
2. Małżonek i rodzice. Jest to sytuacja, gdy spadkodawca nie miał dzieci. Udział małżonka wynosi ½,
   a każdego z rodziców- ¼.spadku. Gdy małżonek nie żyje – majątek dziedziczą rodzice. Rodzeństwo zostało przesunięte w kolejce do dziedziczenia.
3. Rodzice. Zmarły nie zostawił małżonka ani zstępnych(dzieci, wnuków).
4. Rodzeństwo. Zmarły nie zostawił zstępnych. Rodzeństwo dziedziczy tylko wtedy, gdy jedno z rodziców nie żyje. Wówczas dzielą się spadkiem z małżonkiem i pozostałym rodzicem. Gdy oboje rodzice nie żyją – rodzeństwo dzieli się ze współmałżonkiem lub dziedziczą samodzielnie. W miejsce nieżyjącego rodzeństwa wchodzą ich dzieci.
5. Dziadkowie . Gdy nikt z wyżej wymienionych spadkobierców nie żyje. A gdy i oni nie żyją – ich dzieci lub wnuki, czyli wujostwo lub kuzyni spadkodawcy. Pasierbowie. Zmarły nie miał dzieci, małżonka ani krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy.
6. Gmina(Skarb Państwa). Jeśli spadkodawca nie ma żadnych bliższych lub dalszych krewnych. Małżonek pozostający ze zmarłym w separacji(orzeczonej przez sąd) czy osoba żyjąca z nim bez ślubu nie są uprawnieni do dziedziczenia. Na skutek śmierci partnera majątek po nim przypada rodzinie zmarłego. Brak testamentu może spowodować utratę dorobku życia.

wierzyciel to „święta krowa”

Prawo spadkowe wspaniale chroni wierzyciela. Wierzyciel ma prawa a dłużnik tylko obowiązki. Dla banku 50 tys to drobiazg, ale ten drobiazg może całkowicie zrujnować zwykłego Kowalskiego. Banki bardzo chętnie wykorzystują prawo spadkowe. Cały czas nękają nawet bardzo leciwych emerytów propozycjami kredytów. Babcia, dziadek mają dzieci, wnuki – będzie miał kto spłacać długi spadkowe. Niektórzy dowcipni szukają wyjścia z sytuacji i radzą. Niech babcia przepisze wszystko na dzieci, potem nabierze kredytów ile się da
i oczywiście powiadomi o tym wszystkich, by ci po jej śmierci odrzucili spadek.

czy można stać się niewolnikiem ?

W początkach niewolnictwa- w czasach starożytnych, Grecy popadając w długi, chcąc spłacić swoje zobowiązania finansowe zatrudniali się u swoich wierzycieli. W ten sposób powstała warstwa społeczna „niewolnicy”. Niewolnice w świątyni Afrodyty w Koryncie uprawiały sakralną prostytucję, z której dochody pomagały utrzymać sanktuarium. Ze względu na wysokie bezrobocie w Polsce, niefortunni spadkobiercy długów spadkowych, raczej nie mają szans na zatrudnienie w banku, ZUS-ie czy w urzędzie skarbowym. Czeka ich raczej zepchnięcie w ubóstwo a być może bezdomność, alkoholizm, wyrzucenie na margines społeczeństwa.

Inne artykuły autora:  Kredyt na wakacje, Odwrócony kredyt hipoteczny, Podatek od sprzedaży nieruchomości, Wiceminister Pawlak proponuje, Podatek od pożyczki koleżeńskiej, Dodatkowy urlop macierzyński, urlop ojcowski, Testament - rodzaje Wzór testamentu, Zgłoszenie działalności gospodarczej, Likwidacja działalności gospodarczej, Co możemy załatwić w urzędzie pracy ?