Są dwa sposoby dziedziczenia: na mocy testamentu i na mocy ustawy. Jeżeli spadkodawca nie zostawił testamentu, a także w przypadku sporządzenia testamentu, gdy osoby powołane na jego mocy do spadku nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami( np. spadkobierca zmarł przed otwarciem spadku) następuje dziedziczenie na podstawie ustawy.

Prawo do zachowku : zachowek, wydziedziczenie, akt przebaczenia

zachowek

Spadkodawca spisał testament, ale pominął w nim członka najbliższej rodziny. Zachowek należy się członkom najbliższej rodziny(zstępnym, tj. dzieciom i wnukom) oraz małżonkowi i rodzicom spadkodawcy. Rodzice spadkodawcy mogą żądać zachowku tylko wtedy, gdy zmarły nie pozostawił zstępnych. Osoba pominięta ma prawo zażądać części należnego spadku. Przysługuje połowa tego, co należy się, dziedzicząc z ustawy. Uprawniona do zachowku osoba małoletnia lub trwale niezdolna do pracy – ma prawo do 2/3 wartości swojego udziału spadkowego. Prawa do zachowku nie ma osoba wydziedziczona w testamencie, ale dzieciom wydziedziczonej osoby przysługuje zachowek. Rodzeństwo spadkodawcy nie ma prawa do zachowku. O zachowek należy wystąpić w ciągu trzech lat od ogłoszenia testamentu.

wydziedziczenie

Wydziedziczenie jest pozbawieniem prawa do zachowku. Spadkobiercy testamentowi nie muszą go wypłacać wydziedziczonemu spadkobiercy ustawowemu. Samo pozbawienie udziału w spadku (poprzez nie powołanie w testamencie) nie jest wydziedziczeniem. Aby pozbawić bliskiego krewnego prawa do zachowku, należy go wydziedziczyć. Wydziedziczenie nie jest dowolne – muszą zaistnieć określone okoliczności.

Przesłanki wydziedziczenia:
 1) Uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego.
Mimo ingerencji spadkodawcy, jego przyszły spadkobierca: utrzymuje się z działalności przestępczej, jest hazardzistą, uchyla się od pracy zarobkowej, jest uzależniony od alkoholu czy narkotyków, prostytuuje się. Jeżeli od momentu wydziedziczenia do otwarcia spadku, osoba wydziedziczona zmieniła styl życia, istnieje możliwość wniesienia o unieważnienie wydziedziczenia.

 2) Dopuścił się względem spadkobiercy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci.
Przestępstwo powinno być potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądowym – w przypadku odstąpienia od ukarania wystarczy stwierdzenie winy.

 3) Uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Wydziedziczony odmawia wsparcia w trakcie choroby, nie utrzymuje kontaktów z rodziną, nie dopełnia obowiązków alimentacyjnych.

Okoliczności wydziedziczenia winny być trwałe. Aktu wydziedziczenia należy dokonać w testamencie. Osoba niesłusznie wydziedziczona może dochodzić swoich praw w postępowaniu o zachowek. Spadkodawca powinien użyć określeń „wydziedziczenie” albo „pozbawienie zachowku”. W testamencie należy podać przyczynę wydziedziczenia, czyli określić, jakie okoliczności spowodowały, że spadkodawca postanowił pozbawić daną osobę prawa do zachowku.

przebaczenie przez spadkodawcę

Przebaczenie może być ustne ( należy mieć świadków ), pisemne: poprzez odwołanie testamentu, powołanie do spadku,zmiany w testamencie

kiedy testament jest nieważny?

1) Testament jest nieważny, jeśli został sporządzony w stanie wyłączającym świadomość lub swobodne wyrażenie swojej woli np. pod wpływem środków odurzających. Jest również nieważny, jeśli został sporządzony błędnie lub pod wpływem groźby.

Nieważność testamentu można zgłosić w ciągu 3 lat od dnia,w którym osoba zainteresowana dowiedziała się o jednej z powyższych przyczyn, ale nie później niż po upływie 10 lat od śmierci spadkodawcy.

2) Świadkiem przy spisie testamentu nie może być osoba :
 - ubezwłasnowolniona,
 - niewidoma, głucha, niemowa,
 - nie umiejąca czytać i pisać,
 - osoba nie władająca językiem, w którym spadkodawca sporządza testament,
 - skazana prawomocnym wyrokiem za składanie fałszywych zeznań.

Świadkiem nie może być osoba, dla której w testamencie przewidziana jest jakakolwiek korzyść. Nie może być: małżonek, jego krewny lub powinowaci I lub II stopnia oraz osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia. Niedopełnienie tych warunków czyni testament nieważnym.

wykonawca testamentu

Spadkodawca może powołać w testamencie wykonawcę swojej ostatniej woli. Nie może to być żaden ze spadkobierców. Wykonawca testamentu może odmówić przyjęcia tej roli, składając odpowiednie oświadczenie przed sądem. Instytucja wykonawcy mało znana w Polsce, ale przecież doskonale znamy ją z amerykańskich filmów i seriali. Tam wykonawcą testamentu jest zazwyczaj zaufany prawnik spadkodawcy. Wykonawca z racji swojej funkcji jest zarządcą majątku spadkowego. Do jego zadań należy dbanie o to, by stan majątku się nie pogorszył. Wykonawca może nawet sprzedać rzecz wchodzącą w skład majątku spadkowego, aby uregulować długi spadkowe. Koszty poniesione przez wykonawcę, związane z zarządzaniem majątkiem spadkodawcy – należą do długów spadkowych. Nawet więcej – wykonawcy należy się wynagrodzenie za wykonywaną pracę. Obowiązki wykonawcy wygasają po dokonaniu działu spadku.